banner_small_high.jpg
Adres

Van der Meer & van Tilburg

Hardwareweg 30

3821 BM Amersfoort

+31 (0)33 303 07 23

E info@innovation.nl

KvK 06056595

 
Partners in:
Advertentie
Advertentie
Advertentie
Home > Nieuws > De kunst van ondernemen
De kunst van ondernemen

Geschreven door Han van der Meer, Lector kennisinnovatief Ondernemerschap Saxion Hogescholen.  

 

In het SKIO (Saxion Kenniscentrum Innovatie en Ondernemerschap) vindt onderzoek plaats naar het fenomeen ondernemerschap.

Er wordt binnen het centrum gezocht naar wat ondernemers maakt en hoe dat gestimuleerd kan worden. Kunnen ondernemers gemaakt worden en kan ondernemerschap wel gestimuleerd worden? Hoe herken je de ondernemer en wat heeft die nodig om een innovatief ondernemer te zijn?
Jarenlang ben ik gefascineerd door de relatie tussen innovatieve ondernemers en hun waardering voor kunst met een grote K. Nu is er al heel lang een verbond tussen welvarende machthebbers en kunstenaars. Niet voor niets is het Nederlandse woord voor begunstiger van kunstenaar mecenas, naar de Romeinse ridder Gaius Cilnius Maecenas (65v.C. tot 8 v.C.). Een oeroud verschijnsel dus, maar nog steeds uiterst actueel. Als je er eenmaal op begint te letten lijkt het een onontkoombaar fenomeen. Innovatieve ondernemers houden van kunst.

 

Op een dag trachtte ik de relatie te falsificeren door één van de ondernemers, waar ik adviseur was en die ik beschouw als weliswaar innovatief maar toch het prototype van de keiharde manager/directeureigenaar,eens wat nader aan de tand te voelen. Wie schetst mijn verbazing dat hij me toevertrouwde dat hij na zijn middelbare school een allesbepalende keuze moest maken tussen zijn vader opvolgen of de kunstacademie. Aangezien zijn vader ernstig ziek was werd de keuze gemaakt voor het bedrijf, maar zijn liefde voor de kunst was zeker nog niet verflauwd. Hij kwam er echter te weinig aan toe om zelf te schilderen. Verbijsterd besloot ik wat verder onderzoek te gaan doen naar het hoe en waarom van de relatie. Uit de spaarzame literatuur op dit gebied vond ik 5 mogelijke motieven voor waardering van kunst:

  • Belegging;
  • Andermans veren;
  • Mooie vormpjes;
  • Overeenkomst in proces;
  • Luikje naar de toekomst.

Gewapend met deze motieven is een zeer open interview protocol ontwikkeld voor interviews bij ondernemers. In diepgaande gesprekken met tien directeur/eigenaren van innovatieve Nederlandse bedrijven zijn de motieven van die directeur/eigenaar nader verkend. De gesprekken duurden anderhalf tot vier uur en zijn letterlijk uitgeschreven. Deze transcripties zijn geanalyseerd hetgeen tot de volgende resultaten heeft geleid.

 

Het motief Belegging houdt het beleggen in kunstwerken in om op deze manier in de toekomst winst uit de investering te halen. Twee directeuren gaven dit motief als reden aan voor hun investeringen in kunst.

"Ach meneer van der Meer, vroeger verkocht ik onderbroeken en nu kunst"

Andersmans Veren geeft aan hoe het kunstwerk positief afstraalt op de ondernemer of organisatie.

"De macht van de bewoner kan men aflezen uit de omvang en de inrichting van zijn huis ". Bij drie directeuren was dit motief vrij dominant in de reden waarom ze van kunst lijken te houden.

Mooie vormpjes geeft het motief aan hoe een ondernemer een kunstenaar in de hand neemt om zijn eigen product beter vorm te geven en op deze manier beter verkoopbaar te maken. Bij twee bedrijven speelt dit motief een grote rol voor het inzetten van kunst voor de eigen organisatie. "Ieder jaar vragen we een kunstenaar om een werk te maken rond het thema slapen (het bedrijf produceert kussens). Dat staat mooi in ons bedrijf en het is een hoog gewaardeerd relatiegeschenk voor onze dealers. Het is weer eens wat anders".

 

Overeenkomst in proces geeft aan hoe het proces van innovatie van de ondernemer gelijk is aan het scheppingsproces van de kunstenaar. Voor drie ondernemers bleek dit het motief te zijn om hun denkwereld uit te breiden naar de wereld van kunst. De eerder genoemde keihard ogende manager is daar een voorbeeld van. "Of je nu schildert of je bedrijf modelleert het is ongeveer hetzelfde. Een schets, een idee en dan zwoegen en zwoegen. Nooit is het af, nooit is het wat je nu echt bedoelde. Soms gaat het goed en soms wordt je jaren teruggeworpen, lukt het niet."

 

Tot slot het Luikje naar de toekomst. Bij dit motief wordt de kunstenaar gezien als iemand die werkt op het grensvlak van wat is en wat zijn kan. De kunstenaar geeft vorm aan de tijdgeest en is daarmee vaak jaren vooruit. Kijken naar kunst kan helpen bij het duiden van de tijdgeest en inspiratie leveren voor de bedrijfseigen stolling van visie in vorm. Slechts één directeur gaf aan dat dit een belangrijk resultaat was van zijn actieve kunstminnendheid. "Ieder keer als ik een museum bezoek staat mijn boekje met ideeën weer vol.De laatste keer in Groningen schreef ik er 12 bij ".

 

Kortom enkele van de uit de literatuur bekend motieven blijken wel degelijk een rol te spelen, maar niet overtuigend of doorslaggevend. Uit de interviews kwam echter een zesde motief dat voor bijna alle ondernemers (9 van de 10) belangrijk blijkt te zijn voor de waardering van kunst, namelijk "Kunst geeft me energie ". Voor velen is kunst een vorm of bron van energie en blijkt dit het motief te zijn waarom ondernemerschap en kunst samen komen en tot nieuwe ontwikkelingen kunnen leiden .Een Pakistaanse cricket coach verwoordde het tijdens een gesprek met mij als volgt " We have this same phenomenon in sports. We call it "being in the zone".

 

Kom je met dit soort onderzoek nu niet in een gebied dat Plato omschrijft als "Hij (de tiran van Sicilië) dwingt mij te spreken over dat waarover niet gesproken kan (mag) worden" (Plato, zevende brief)? Ik denk van niet. Het gaat niet om een boven of onnatuurlijk verschijnsel (dat bedoelt Plato overigens ook niet), maar om het bewust zoeken van inspiratie in een bewust gecreëerde staat van verwondering. De staat van verwondering die ontstaat van als we ons bewust zijn van wat we weten en wat we niet weten .In de woorden van Laozi "Weten als niet weten beschouwen is het hoogste "(Ransdorp, 2007). Het lijkt deze taat van verwondering die de innovatieve ondernemer in staat stelt om vorm te vinden voor dat wat er og niet (helemaal) is.Kunst heeft de eigenschap om ons in die staat van verwondering te brengen. Of zoals de geïnterviewden et benoemen "onbegrensde staat van energie".

 

En wat kun je daar nu mee? Is dit nuttig? Ik denk van wel. Bewust omgaan met de relatie tussen ondernemerschap en kunst betekent het zoeken van plaats en tijd waar de verbinding tussen ondernemerschap en kunst gelegd kan worden. En dat dit verder kan gaan dan museum of theaterbezoek , het lezen van een boek, het luisteren naar muziek of het kijken naar een film wordt bewezen in internationale initiatieven op het vlak van Artists in Residence (Styre & Eriksson , 2007) en lokale initiatieven zoals LAUNCH in Enschede.